mimari_celik_tasiyici_sistemler_fsd_2

Neden Çelik Taşıyıcı Sistem?

Çelik Yapı Mimarisi Ayrıcalıklıdır
Çelik yapı tasarımı estetik ve yaratıcılığa açıktır. Çeliğin şekil alma olanağı sınırsız olduğundan, taşıyıcı yapı pek çok türde yapılabilir, taşıyıcı yapıda çelik çok çeşitli şekillerde kullanılabilir. Yapısal çelik fabrikada çok değişik şekillerde işlenebildiğinden tasarımcılar için sınırsız yaratıcı olanaklar sağlar. Uluslararası ödül alan yapıların çoğunun çelik taşıyıcılı yapılar olması, rastlantı değildir.

Çelik Yapılar Ferah, Büyük Açıklıklı, İşlevsel Mekanlardır
Çelik taşıyıcılı yapılar ara kolonsuz, duvarsız ve kesintisiz mekanlardır. Ara kolonlar hiç yoktur veya çok az sayıdadır. Kolon kesitleri çok küçüktür. Örnek olarak betonarmede 100*100 cm olan bir kolonun çelik karşılığı 40* 40 cm.dir. Bu da daha fazla net kullanım alanı, ofis binaları için yaklaşık %3-5 net kullanım alanı kazancı demektir.

Döşeme Kalınlıkları Düşüktür
Kiriş boyutları betonarmeye göre düşük olduğundan, geniş açıklıklara karşın döşemeler incedir. Aynı yapı yüksekliği için daha fazla kat yapılabileceği gibi, temiz kat yüksekliği de daha fazladır. Döşeme iç hacimleri boş olduğundan bu boşluk, tüm tesisatı geçirmek için kullanılır. Böylece kullanabilir kat yüksekliğinden kayıp olmaz.

Tüm Elemanlar Kesin Ölçüsündedir
Çelik yapısal elemanların hepsi endüstriyel ön-üretimlidir. Toleranslar mm mertebesinde olduğundan montaj sorunsuz ve kusuruzdur. Şantiyede tamirat gerektirmez.

Çelik Yapı Kuru Yöntemlerle Yapılır
Kolay kurulur, temiz ve hızlı yapılır.

Çelik Yapıların Ömürleri Uzun, Kullanımı Esnek, Yenilenmesi Kolaydır
Kullanım süresi içinde kullanım amaçları değişebilir Binada mal sahibi veya kiracı olsun, kullanıcıların istekleri zaman içinde değişebilir. Bu nedenle binada hacimler kullanım açısından esnek olmalıdır. Çelik her amaca uygun değişimler yapılmasına olanak verir.

Bina Taşıyıcı Yapısının Ömrü 50 – 100 Yıldır
Çelik yapıda tesisat bölgelerine kolay ulaşılır, bakım ve yenileme çok kolay yapılır. Bina ömrüyle karşılaştırıldığında diğer yapı katmanlarının ömürleri daha kısadır. Örnek olara tesisat ömrü ortalama 10 yıl kadardır. Çelik yapıda tesisat montajı çok kolay yapılır ve gerektiğinde çok da rahat yenilenir. Bilgisayar kabloları, haberleşme sistemleri gibi diğer teknolojik donanımın ömrü 2-3 yıl kadar kısadır. Çelik yapılarda bu tür sık yenilemeler sorunsuzca gerçekleştirilebilir. Ayrıca döşemede istenilen yerden çıkışlar için delik açılabilir yer değiştirmeler sağlanabilir. Binanın ömür boyu pazarlanabilirliği çok önemlidir Yapı ihtiyaç plânlamasında uzun erimli düşünmek gerekir. Kullanıcı ve değişiklik isteklerine çözümler kolay ve hızla uygulanabilir olmalıdır. Bu anlamda çelik göz önünde tutulması gereken, özel bir yapı malzemesidir. Çelik yapılar değişiklik isteklerine sonsuz çözümler sağlar.

Çelik Taşıyıcı Yapı Değişiklik İsteklerine Kolaylıkla Uyum Sağlar.
Engelsiz hacimler kolayca bölümlenebilir. Kuru yapı yöntemi nedeniyle uygulama kolaylığı vardır. Çelik taşıyıcı yapı değişim ve yenilemelerde sorunsuzdur. Doğru tasarlanmak kaydıyla, işlev ve dayanımından bir şey yitirmeden, tümü görünür olan taşıyıcı yapı elemanlarını güçlendirmek, tamir etmek, yenilemek ve/veya değiştirmek olanağı vardır. Yapıya yatay ve dikey ekler yapılabilir, yeni katlar eklenebilir, belirli elemanlar veya bölümler kaldırılabilir. Hatta geçmiş pek çok örnekte olduğu gibi yapının tümüyle sökülüp başka bir yere taşınması olanağı vardır. Çelik taşıyıcılı yapılar hem restorasyona açıktır hem de diğer tür yapıların restorasyonunda pek çok olanaklar sunar.

Çelik Taşıyıcı Yapı Yüksek Dayanımlıdır
Çelik taşıyıcı yapı depreme dayanıklıdır Deprem dayanımında tasarım hedefleri önemlidir. Bilindiği gibi yapının önemine göre deprem dayanımı tasarımı yapılır. Burada öncelik sırasına göre amaçlanan: göçmeyi önlemek, can ve mal kurtarmak ve olabiliyorsa yapıyı daha sonra tamir ederek kurtarmaktır. Ancak bu isteklere hizmet verebilirlik kriterini de eklersek, yan yapımızın deprem sırasında ve depremden hemen sonra kullanılabilir olmasını da isteyeceksek, o zaman taşıyıcı yapıda mutlaka çelik kullanılmalıdır. Türk Yapısal Çelik Derneği olarak hastahane, itfaiye, okul, köprü, devlet ve afet yönetim binalarının mutlak bu yöntemlerle yapılması gerektiğini düşünüyor ve tüm devlet kuruluşlarına her fırsatta bunu söylüyoruz.

Çelik taşıyıcılı yapı tümüyle çelik olabileceği gibi, çelik ağırlıklı beton veya beton çekirdek çelik kolon, kiriş ya da beton ağırlıklı çelik bileşik (kompozit) sistem de olabilir. Döşemeler genelde beton kompozit tarzda yaklaşık 12 cm kalınlığında yerinde dökülür. Ayrıca boşluklu beton paneller veya prekast plaklar kullanarak biraz daha ağır döşeme çözümleri de vardır. Özellikle az katlı yapılarda çok hafif ve %100 kuru yöntemle ahşap (OSB) döşemeler de yapılır. Çelik taşıyıcı yapı çok hafiftir. Kütlesi aynı kapalı alana sahip betonarme yapıya göre %40-50 daha azdır. Aynı oranda daha az deprem yükü alır (F=m*a). Çelik taşıyıcı yapı elemanları sünek olduğundan üzerlerine düşen enerjiyi çok iyi sönümlerler. Hasar almadan üzerlerine düşen enerjiyi soğurabilir ve bunu yaparken taşıyıcı yeteneklerini ve duyarlılıklarını yitirmezler. Ayrıca beklenenin ötesinde şiddette bir deprem olması halinde, plastik tasarım yöntemleri sayesinde hasar kontrol altında tutulabilir. Tasarımla belirlenmiş plastik mafsallar oluşmasına izin verilerek, aşırı yük sigortaları oluşturulabilir. Bu hem daha ekonomik deprem tasarımı hem de hasar varsa, tamir gerekiyorsa kolay, çabuk, güvenilir olarak tamir yapılmasını sağlar.

Çelik Yanmaz Ancak Tüm Yapı Malzemeleri Gibi Yangın Isısından Etkilenir
Çelik de tüm yapılar ve yapı malzemeleri gibi yangın etkilerinden korunmalıdır. Yaygın kanının aksine betonarme de yangına karşı korunmalıdır (Fransa ve Belçika Yangın Şartnameleri, İsviçre Alpleri tünel yangınları örneklerinde olduğu gibi). Her tür yapıda yangın mühendisliği tasarımı yapılmalıdır. Çeliği korumak için çeşitli yöntemler vardır. Yangın söndürme, engelleme, bölümleme gibi aktif sistemlerin yanı sıra alçı sıva, alçı kaplama, yanmaz boya, ısı yalıtım kaplamaları ve şilteleri gibi pasif sistemler de geliştirilmiştir. Bu sistemlerin hepsi Türkiye’de uygulanıyor ve uygulamacıları vardır. Mimari gereklere göre seçimleri yapılır. Uygulaması kolaydır.

Korunan Çelik Paslanmaz…
Tüm yapılar ve yapı malzemeleri gibi çelik de ortamın getirdiği korozyon etkilerinden korunmalıdır. Gereken yerlerde beton da korunmalıdır (tuz, klor, su gibi) veya betonarme içindeki çelik de korunma gerektirebilir. Bina iç mekanlarında kullanılan çelik yapı elemanları için korozyon önemsizdir. Yüz yılı aşkın süreden sonra sökülen çelik yapılarda, iç mekanda korozyonun çok az olduğu görülmüştür. Ayrıca yangına karşı koruma sıvaları kullanıldığında, korozyona karşı da yeterli koruma sağlanmış olmaktadır. Dış ortamlara açık uygulamalarda çelik paslanmaya karşı korunmalıdır. Bunun için de çeşitli koruyucu sistemler vardır. Bakır katkılı çelikler kendi kendini korur. Üstün performanslı boya sistemleri, doğru yüzey temizlemesi yapılarak (SA 2 kumlama), ön-imalat astarı, imalat sonrası astar ve tamir astarı uygulanmaları yapılır. Koruyucu son katlar ortam ve kullanım şartlarına göre seçilip uygulanmalıdır. Sözü edilen bu sistemlerin de hepsi Türkiye’de uygulanıyor ve uygulamacıları vardır. Uygulaması kolaydır.

Çelik Yapı Ekonomiktir Ekonomiklik Önemlidir
Öncelikle “Ucuz ekonomik değildir” saptamasını yapmak gerekir. “Bir m2 kaça geliyor?” sorusu ekonomiklik ölçütü değildir. Ekonomikliği anlamak için projeye bütünsel bakış gereklidir. Doğrudan ve dolaylı tüm fayda ve kazançlar düşünülmelidir. Ekonomiklik projenin tüm ömrü boyunca değerlendirilmelidir. Toplam ekonomiklik sadece yapım sırasında ekonomiklikle değil, kullanım sırasında ekonomiklikle de belirlenir. Ekonomiklik için malzemenin özeliklerine uygun tasarım şarttır. Betonarme projeyi aynen çelik yapmak ekonomik değildir. Öncelikle yapının mimarisi çeliğe uygun olmalıdır.